قلعه پرتغالیها چابهار؛ معرفی، تاریخچه، مسیر دسترسی و نکات بازدید
علی پیوندی
قلعه پرتغالی ها چابهار یا قلعه تیس یکی از مهمترین بناهای تاریخی جنوب ایران است. بنایی که بر فراز تپهای قدیمی در دل روستای تیس قرار گرفته و چشمانداز کمنظیر به دریای عمان و سواحل بکر مکران دارد. این قلعه که روزگاری محل استقرار نظامیان و مرکز قدرت دریایی سلاطین متفاوت بوده، امروز به یکی از جذابترین جاهای دیدنی چابهار تبدیل شده است.
این قلعه و تاریخچه جذابش، هر ساله گردشگران زیادی را به سمت خود میکشاند. اگر به مکانهای تاریخی علاقهمند هستید در سفر به چابهار حتماً از این قلعه زیبا هم دیدن کنید. در این مطلب از مجله جیمبو به معرفی تاریخچه قلعه پرتغالی ها، مسیرهای رسیدن به این قلعه و نکات مهمی که پیش از بازدید باید بدانید میپردازیم.
معرفی قلعه پرتغالی ها چابهار
قلعه پرتغالی ها چابهار بنایی ارزشمند و تاریخی است که بر اساس شواهد موجود، لایههایی از چند دوره مختلف تاریخی را در دل خود جای داده است. این قلعه که امروز آن را با نام قلعه تیس نیز میشناسند، در گذشته محلی برای دیدهبانی، حفاظت و کنترل مسیرهای دریایی جنوب ایران بود. اگرچه اکنون تنها بخشی از دیوارها، برجها و فضاهای داخلی آن باقی مانده، اما همین بقایای محدود هم نشانهای گویا از اهمیت قلعه در دورههای مختلف تاریخی هستند.
معرفی قلعه پرتغالی ها چابهار
گرچه این بنا در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده؛ اما متاسفانه باید پذیرفت که حفاظت و مرمت کافی برای آن صورت نگرفته است. در ساخت این قلعه از مصالحی مانند سنگ، گچ، آجر و ساروج استفاده شده؛ ترکیب این مصالح نشان میدهد که قلعه در طول زمان بارها مرمت شده و هر دوره تاریخی رد پای خود را در آن به جا گذاشته است.
یکی از مهمترین ویژگیهای قلعه تیس چابهار توانایی دیدهبانی کامل منطقه و اشراف بر خلیج چابهار و دریای عمان است. موقعیت استراتژیک این بنا، آن را در دوران گذشته به یکی از مهمترین مراکز نظامی تبدیل کرده بود. استحکام طبیعی تپه و سختی دسترسی مهاجمان، به قلعه تیس پرتغالی ها چابهار امکان دفاعی فوقالعادهای میداد و همین ویژگیها موجب شد که این قلعه در زمانهای دور اهمیت ویژهای داشته باشد.
تاریخچه قلعه پرتغالیها
برخلاف تصور عمومی، قلعه پرتغالی ها چابهار در زمان سلطه پرتغالیها ساخته نشده، بلکه بنایی قدیمیتر است. برخی پژوهشگران احتمال میدهند پیشینه سکونت در منطقه تیس به دوران پیش از اسلام و حتی دوره هخامنشی برسد، اما شواهد باستانشناسی قطعی درباره ساخت قلعه کنونی در آن دوره وجود ندارد. آنچه مسلم است، بخشهای موجود بنا مربوط به دورههای اسلامی و احتمالاً صفوی است که بعدها در دوره پرتغالیها مورد استفاده نظامی قرار گرفت.
تاریخچه قلعه پرتغالیها
بنای فعلی قلعه تیس احتمالا در دوره اسلامی ساخته شده و در قرن 16 میلادی، همزمان با حضور پرتغالیها در سواحل جنوب ایران، مورد استفاده یا بازسازی قرار گرفته است. درباره اینکه پرتغالیها سازنده اصلی بنا بودهاند یا تنها آن را ترمیم کردهاند، میان پژوهشگران اختلاف نظر وجود دارد.
از آنجا که این قلعه در دورههای مختلف مورد استفاده قرار گرفته، نشانههایی از معماری چند دوره تاریخی در آن مشاهده میشود و همین موضوع تشخیص قدمت دقیق بنا را دشوار کرده است. اما آنچه قطعی است، اینکه قلعه پرتغالی ها چابهار همیشه یک نقطه مهم نظامی، دفاعی و راهبردی بوده و حاکمان مختلف برای حفظ آن تلاش کردهاند.
موقعیت جغرافیایی قلعه پرتغالیها
این قلعه بر فراز تپهای با ارتفاع نسبتاً زیاد ساخته شده و موقعیتی ممتاز برای دیدهبانی دارد. چشمانداز زیبای خلیج چابهار و دریای عمان از فراز این تپه، جذابیت بازدید از قلعه را چند برابر میکند.
این بنا در میان کوههای لاوی، شهباز و بیلبند قرار گرفته و همین موقعیت کوهستانی سبب شده که در گذشته از حملات زمینی محافظت شود. نزدیکی آن به مسیرهای تجاری و دریایی نیز باعث شده بود که قلعه نقش مهمی در کنترل عبور و مرور دریایی ایفا کند.
برای بازدید از قلعه پرتغالیها چابهار باید خود را به شمالغرب شهر چابهار در استان سیستان و بلوچستان برسانید. سپس وارد مسیر چابهار – تیس شوید. با طی حدود سیزده کیلومتر از این جاده، به محل قلعه خواهید رسید. استفاده از خودرو شخصی، تاکسی یا خودروهای کرایهای بهترین گزینهها برای رفتن به این منطقه است. از مرکز شهر چابهار تا قلعه حدود سی دقیقه زمان لازم است. در نزدیکی قلعه باید بخشی از مسیر را پیادهروی کنید. این بخش از مسیر حالوهوای کوهنوردی سبک دارد و معمولاً گردشگران پیاده از شیب ملایم تپه بالا میروند.
بهترین فصل بازدید قلعه پرتغالیها
چابهار شهری با آبوهوای خاص و منحصربهفرد است. برای اینکه از بازدید خود نهایت لذت را ببرید، بهتر است در زمان مناسب به سمت قلعه بروید. بهترین زمان برای بازدید از قلعه پرتغالی ها چابهار پاییز تا اوایل بهار است؛ فصولی که هوا خنکتر، مطبوعتر و رطوبت کمتر است. در این بازه زمانی نسیم دلانگیز دریایی منطقه را آرام و دلپذیر میکند و گردش در محوطه قلعه آسانتر و لذتبخشتر است. چشمانداز دریا در این فصل بسیار زیباست و میتوانید بدون گرمای آزار دهنده، تاریخ را قدمبهقدم لمس کنید.
بهترین فصل بازدید قلعه پرتغالیها
تفریحات و جاهای دیدنی اطراف قلعه پرتغالیها
بازدید از قلعه پرتغالی ها چابهار به دلیل اینکه تنها بخشی از بنا باقی مانده، زمان زیادی نمیگیرد؛ بنابراین فرصت دارید که به سراغ جاذبههای اطراف بروید. در اطراف این قلعه مجموعهای از دیدنیهای خاص وجود دارد که هر کدام تجربهای متفاوت ارائه میکنند.
- بندر و اسکله تیس
- قبرستان جن
- غارهای سهگانه بان مسیتی
- منزل دلوشی
- باغ طبیعی روستای تیس
- تله کابین تیس
- کوههای تیس
- مسجد جامع تیس
نکاتی که برای بازدید باید بدانید
قبل از اینکه برنامه بازدید را نهایی کنید، بهتر است چند نکته مهم را در نظر داشته باشید. این نکات به شما کمک میکند تجربه بهتر، ایمنتر و کاملتری از دیدن قلعه تیس چابهار داشته باشید.
- تماشای قلعه کاملاً رایگان است. هیچ ورودی یا محدودیت زمانی برای بازدید وجود ندارد. این آزادی زمانی به شما اجازه میدهد که چه در طول روز و چه حوالی غروب از بنا دیدن کنید.
- تورهای گردشگری معمولاً قلعه پرتغالیها را در برنامههای خود دارند. همراهی با این تورها کمک میکند اطلاعات تاریخی بیشتری کسب کنید و از دیدن سایر جاذبههای اطراف نیز بهرهمند شوید.
- مسیر پیادهروی تا قلعه کمی شیب دارد. بهتر است کفش مناسب بپوشید و آب کافی همراه داشته باشید. نور آفتاب چابهار در برخی ساعات شدید است، بنابراین کلاه و عینک آفتابی فراموش نشود.
- اگر قصد عکاسی دارید، بهترین زمان صبح زود یا نزدیک غروب است. نور طبیعی در این دو زمان زیبایی قلعه را چند برابر میکند.
- در اطراف قلعه فروشگاه یا غرفه مواد غذایی وجود ندارد. اگر قصد ماندن طولانی دارید، خوراکی سبک همراه داشته باشید.
رستورانهای نزدیک به قلعه تیس چابهار
بعد از گشتوگذار میان کوهها، دیدن قلعه پرتغالی ها چابهار و عکاسی از چشماندازهای اطراف، بدن نیاز به یک استراحت کوتاه و یک وعده غذای خوب دارد. خوشبختانه چابهار مجموعهای متنوع از رستورانهای محلی و دریایی دارد که میتوانند یک توقف دلپذیر برای شما و همراهانتان باشند. حال که از فضای تاریخی و جذاب قلعه تیس لذت بردهاید، میتوانید از میان رستورانهای پیشنهادی زیر، گزینه مناسب خود را انتخاب کنید.
- رستوران دریا
- رستوران ماکالانژ
- رستوران باغ لیپار
- رستوران کریمخان
هتلهای اطراف قلعه پرتغالی ها چابهار
از آنجا که قلعه پرتغالیها در روستای تیس قرار دارد، معمولاً گردشگران انتظار هتلهای نزدیک در محیط روستا را ندارند. اما نکته مثبت این است که فاصله این روستا تا شهر چابهار بسیار کم بوده و شهر امکانات اقامتی گستردهای؛ مانند هتلهای مدرن، اقامتگاههای خانوادگی و هتل آپارتمانهای مجهز را فراهم کرده است. فاصله دسترسی کوتاه تا قلعه و مسیرهای آسفالت شده باعث شده انتخاب هتلها در چابهار، گزینهای کاملاً مناسب برای اقامتی راحت باشد. در ادامه چند اقامتگاه معروف و معتبر را معرفی میکنیم.
- هتل پنج ستاره لیپار
- هتل چهار ستاره لاله
- هتل چهار ستاره فردوس
- هتل سه ستاره آذین
سخن پایانی
قلعه پرتغالی ها چابهار بنایی است که داستانهای بسیاری از دوران باستان تا استعمار پرتغالیها را در خود جای داده است. این قلعه که امروز با نام قلعه تیس چابهار هم شناخته میشود، همچنان نشانی از شکوه گذشته و مقاومت مردم این سرزمین است. اگر قصد دارید با فرهنگ، تاریخ و طبیعت جنوب آشنا شوید، بازدید از این قلعه را در برنامه سفر خود قرار دهید. چشمانداز بینظیر، موقعیت استراتژیک، جاذبههای اطراف و فضای فرهنگی روستای تیس، این سفر را به تجربهای فراموشنشدنی تبدیل میکند. با به اشتراکگذاری نظرات خود بعد از بازدید از این قلعه به ما در ارائه اطلاعات بهتر به مخاطبانمان کمک میکنید.
